منطقه طلایی مدیریت
Golden situation management=People + Organization + environment
درباره وبلاگ
عظیم جعفری

فوق لیسانس مدیریت مالی حسابرس ارشد مالیات

نويسندگان
۱۳٩٠/٧/۱ :: ٩:٠٤ ‎ق.ظ ::  نويسنده : عظیم جعفری

آرژانتین نمونه‌ای کامل از بحران مالی

چرا لاتینی‌ها از شمالی‌ها عقب ماندند؟ -5

نویسنده این پژوهش در این بخش به مساله تورم و بی‌ثباتی اقتصادی و بحران‌های ارزی در کشورهایی می‌پردازد که توانسته بودند از یوغ استعمار رها شوند و استقلال پیدا کنند. در این کشورها اغلب پایه‌های اقتصادی ضعیف و بحران به قاعده تبدیل شده بود. این ناتوانی به حدی بود که آنها از پس بازگرداندن وام‌های خود نیز بر نمی‌آمدند... .

وجود مقاومت بنگاه‌ها و موسسات یا جبر تاریخی موجود در این زمینه این سوال را مطرح می‌کند که آیا جوامع می‌توانند به درستی از چنگال تاریخ خود را رها سازند. این به این معناست که آیا این امکان وجود دارد که به صورت افراطی اساس موسسات را تغییر داد به گونه‌ای که «یک شروع جدید» محسوب شود؟ آیا وقایعی تاریخی وجود دارد که به کشورها اجازه دهد از یک گروه از موسسات به یک گروه کاملا متفاوت دیگر روی آورند که مسلما این موسسات جدید نیز همان مقاومت و وضع موجود توزیع ثروت هستند، یک راه دسترسی به تغییر اساسی و پایدار در موسسات دقیقا این است که از طریق سیاسی تعادل قدرت را بر هم زد.


اما همانطور که مثال‌هایی مربوط به جنگ داخلی آمریکا و انقلاب مکزیک و بولیوی نشان داد این گونه نیست که کلیه وقایع مهم و اساسی سیاسی منجر به تغییر شکل عمیق موسسات شوند. بعضی وقت‌ها وقایع سیاسی منجر به تغییر ساختار موسسات می‌شوند، ولی بعضی وقت‌ها چنین نیست. بعضی از مثال‌های تاریخی وقایع مهم تاریخی بودند که منجر به تغییرات اساسی در موسسات شدند من جمله وقایع ژاپن پس از لشکرکشی دریادار پری و مجددا پس از جنگ دوم جهانی، وقایع اسپانیا پس از 1959، کره جنوبی پس از جنگ کره و چین پس از انقلاب فرهنگی. پس از کودتای پینوشه و پراکنده شدن چپگرایان در دهه‌های 1970 و 1980، شیلی توانست تغییرات ساختاری جدی به‌وجود آورد که به شیلی اجازه داد فوق ستاره بی‌چون و چرای آمریکای لاتین شود.

4- بحران ارزی، بی‌ثباتی و تورم

رشد اندک و سازمان‌های ضعیف تنها مشخصه‌های توسعه اقتصادی آمریکای لاتین نیستند. از همان ابتدا یعنی دقیقا پس از کسب استقلال از اسپانیا، کشورهای زیادی در منطقه تجربیات بدی در خصوص بحران ارزی و تورم سریع را پشت سر گذاشتند. در طول سال‌ها، بی‌ارزش شدن شدید پول، استمهال بدهی‌ها و تورم افسار گسیخته به جای اینکه استثنا باشد به یک قاعده تبدیل شده بود. زمانی بود که کشورهای آمریکای لاتین آنچنان کشورهای بدهکار غیر قابل اعتمادی تصور می‌شدند که در نمایشنامه‌ای از اسکار وایلد با نام «همسر ایده‌آل» هنگامی که صحبت از سرمایه‌گذاری غیر مطمئن می‌شود، یکی از شخصیت‌های نمایشنامه می‌گوید: «این طراح آرژانتینی یک تقلب پیش پا افتاده است».

در دهه 1820 یک دوجین وام خارجی به کشورهای آمریکای لاتین داده شد که به جز مکزیک و پرو بقیه مورد غفلت قرار گرفت و به خوبی از این وام‌ها استفاده نشد. در سال 1826 کلمبیا نتوانست 50 درصد از وام‌های دریافت شده را باز پرداخت نماید، اکوادور 22 درصد از بدهی‌های خود را نپرداخت و ونزوئلا در حدود یک سوم از وام‌های خود را نتوانست باز پس دهد.

کوچک‌ترین کشورهای آمریکا یعنی کاستاریکا، گوآتمالا، هندوراس، نیکاراگوئه و السالوادور در سال 1828 در زیر باز پس دادن قرض‌های خارجی خود ماندند. این ناتوانی در بازپرداخت بدهی‌ها با استمهال مواجه شد که این درخواست‌ها از سوی کشورهای بولیوی، پاراگوئه و اروگوئه بود. پس از هر کوتاهی در پرداخت وام مذاکرات طولانی و دامنه‌داری صورت می‌گرفت. در بسیاری از موارد، تسویه‌حساب وام‌ها که توام با ضرر بسیار زیاد برای سرمایه‌گذاران و اعطا‌کنندگان وام بود پس از سال‌ها چانه‌زنی و بده بستان‌های فراوان مستهلک می‌شد. به عنوان مثال در سال 1875 دولت بولیوی نتوانست وام 7/1 میلیون پوندی خود را که در سال 1872 دریافت کرده بود پس بدهد. همین طور که بازپرداخت وام‌ها با مشکل مواجه می‌گردید و افزایش می‌یافت مذاکره‌کنندگان مکانیسم‌هایی برای تجدید ساختار فرآیندها ارائه می‌دادند. به عنوان مثال در سال 1873، کنگره مکزیک (مجلس نمایندگان مکزیک) پیشنهاد کرد در تعدادی از ایالت‌های آمریکا همچون تگزاس و کالیفرنیا به جای بازپرداخت وام زمین بین دو کشور مبادله شود. قیمت مبادله زمین به ازای هر هکتار چهار پوند بود. با این وجود عده‌ای از سرمایه‌گذاران انگلیسی ترجیح دادند به جای اینکه یک قطعه زمین در محلی دور افتاده دریافت نمایند، طلب خود را به همان صورت وامی که به مکزیک پرداخت کرده بودند حفظ نمایند. در سال 1885 صاحبان ضمانت نامه‌های پاراگوئه (کسانی که وام پرداخت نموده و وثیقه دریافت نموده بودند) که مبلغی معادل 5/1 میلیون پوند به پاراگوئه پرداخت نمودند و در سال 1890، وام دهندگان انگلیسی مالک ضمانت نامه‌های پرویی برای پرداخت 33 میلیون پوند وام به کشور پرو سهام شرکت Peruvian Corporation را دریافت نمودند. شرکتی که مالک خطوط راه آهن، املاک و امتیازات بهره‌برداری از معادن بود.

آرژانتین واضح‌ترین نمونه بی‌ثباتی در آمریکای لاتین را نمایش می‌دهد. در دهه 1820 یعنی تقریبا یک دهه پس از اعلام استقلال، آرژانتین با اولین بحران ارزی خود مواجه شد. Pesopapel (پزو پایل= واحد پول آرژانتین) به سرعت ارزش خود را در قبال Peso fuerte (واحد قیمت طلا) که یک واحد پول مربوط به قیمت طلا بود از دست داد. در 1872 پزو پایل تا 33 درصد کاهش ارزش داشت. این واحد پولی تا 95 درصد در سال 1845 دوباره کاهش ارزش داشت. و در سال 1851 تا حد 40 درصد کاهش ارزش داشت. بین سال‌های 1868 و 1876 و در تلاشی جهت خاتمه دادن به بی‌ثباتی اقتصاد کلان، آرژانتین یک سیستم مهار و کنترل ارز را به کار گرفته که مدیران مالی و پولی را ملزم کرد فقط زمانی دست به چاپ و انتشار اسکناس (ارز رایج) بزنند که معادل پول چاپ شده پشتوانه طلا یا ارز خارجی در بانک موجود باشد. در سال 1876 به هر حال و تا حد زیادی در نتیجه ولخرجی‌های مالیاتی، هیات کنترل ارز منحل گردید. بین سال 1875 و 1878 پزو تا حد 30 درصد در مقایسه با دلار کاهش ارزش پیدا کرد. در سال 1855 یک بحران جدید در هنگامی که پزو در قیاس با دلار 43 درصد کاهش ارزش پیدا کرد آشکار شد. چهار سال بعد پزو مجددا 64 درصد کاهش ارزش داشت. در سال 1890 پزو طی بحران «Baring Grisis» 6/32 درصد کاهش ارزش داشت.

در سال 1891 کنگره آرژانتین قانون اداره تبدیل ارز را به تصویب رسانید و آرژانتین یک بار دیگر «هیات مدیره کنترل ارز» را به کار گرفت. این تجربه نیز به دلیل بی انضباطی مالی با شکست مواجه شد. هیات کنترل ارز در سال 1921 با شروع جنگ جهانی عملا تعطیل شد و مجددا در سال 1927 آغاز به کار کرد و در سال 1929 منحل گردید. پزو 26 درصد کاهش ارزش در سال 1920 و 20 درصد کاهش ارزش در سال 1931 را تجربه نمود. بحران‌های جدید ارزی در سال‌های 1938 و 1948 و 1949 به‌وقوع پیوست، بی‌ثباتی اقتصاد کلان تا دهه‌های 1950 و 1960 نیز ادامه یافت، بحران ارزی (پولی) در سال‌های 1951، 1954، 1955، 1958، 1962، 1964 و 1967 کماکان برقرار بود. در سال 1971 یک بحران جدید با سقوط ارزش 117 درصد پزو رخ داد. بین سال‌های 1974 و 1979 آرژانتین وارد یک دوره بحرانی‌تر شد. تورم در سال 1976 تا 444 درصد رشد یافت. این وضعیت‌های بحرانی متوالی و بی‌ارزش شده پول تاثیر منفی روی رشد آرژانتین گذاشت، درآمد سرانه با نرخ 7/1 درصد در سال‌های 1975 تا 1985 کاهش می‌یافت. تا سال 1985 تورم 672 درصد شده بود و بین سال‌های 1981 و 1991 نرخ کاهش ارزش پول یعنی پزو به طور متوسط نزدیک به 346 و 1 درصد در سال بود.

آرژانتین در طول تاریخ بدهی‌های خارجی ملی، استانی و شهری خود را چند بار تغییر ساختار داد و ضررهای زیادی را به سرمایه‌گذاران بین‌المللی تحمیل نمود. اولین پرده تغییر زود هنگام ساختار بدهی‌ها در دهه 1890 به‌وقوع پیوست که همزمان با بحران بانک برینگ بود. ضمانت نامه‌های ملی دولت در سال 1891 مجددا معامله شدند و در سال 1893 این اتفاق دوباره تکرار شد. در سال 1896 ضمانت نامه‌های راه آهن ملی تجدید ساختار شدند و در سال‌های 99-1896 صاحبان سرمایه‌های خارجی در هنگامی که یک سری از ضمانت نامه‌های استانی تغییر ساختار دادند متحمل 6میلیون پوند خسارت و ضرر گردیدند. در سال 1897 شهرداری بوئنوس آیرس ضمانت نامه‌های خود را تغییر داد، در سال 1899 شهرداری کوردوبا نیز به همین ترتیب عمل کرد، در سال 1900 این نوبت شهرداری روزاریو بود که ضمانت نامه‌ها را تغییر دهد و در 1905 این عمل در شهرداری سانتافه (Santafe) تکرار شد. در سال 1906 سرمایه‌گذاران خارجی تقریبا یک سوم سرمایه‌گذاری خود را هنگامی که Cadulas Hipotecarios در استان بوئنوس آیرس تغییر ساختار داد از دست دادند.

البته بی‌ثباتی ارزی (پول رایج) و تورم مختص آرژانتین نبود، شیلی همسایه غریب آرژانتین دارای یکی از بالاترین نرخ‌های متوسط تورم را در جهان در یکصد سال یعنی از 1878 تا 1978 را داشته است. فشارهای ناشی از تورم ابتدا در سال 79-1878 هنگامی که پزو تا 25 درصد کاهش قیمت را تجربه کرد و این امر به طلا نیز سرایت کرد آشکار شد. پزو بعدا باز هم کاهش ارزش پیدا کرد و بین سال‌های 1879 تا 1888 تا حد 20 درصد کاهش ارزش داشت و تا 1898 33 درصد دیگر از ارزش خود را از دست داد. بین سال‌های 1898 تا 1907 پزو تا 40 درصد دیگر بی‌ارزش شد، بر طبق نظریه اقتصاد دانی به نام Frank W.Fetter از پرینستون که نظریات خود را در سال‌های اولیه دهه 1930 منتشر ساخت، تجربه تورمی شیلی در دهه اول قرن 20 استثنایی بود و این هنگامی بود که دولت حجم زیادی اسکناس بدون پشتوانه چاپ کرد، در حالی که نیازی به انجام چنین کاری نبود. بر طبق نظریه Fetter این سیاست عمدی تورمی، نتیجه فشار طبقات حاکم برای دریافت اعتبارات فراوان و ارزان قیمت بود.

 

منبع : دنیای اقتصاد



موضوع مطلب : تاریخ اقتصاد
موضوعات
RSS Feed
جزوات کنکور کارشناسي ارشد مديريت