منطقه طلایی مدیریت
Golden situation management=People + Organization + environment
درباره وبلاگ
عظیم جعفری

فوق لیسانس مدیریت مالی حسابرس ارشد مالیات

نويسندگان
۱۳۸٩/۱٢/۱ :: ۱۱:٥٥ ‎ب.ظ ::  نويسنده : عظیم جعفری

 

رابطه چین - آمریکا به کجا می رود؟

 

نویسنده : مجید روئین پرویزی        

منبع : روزنامه دنیای اقتصاد ( www.donya e eqtesad.com )

 

با گسترده تر شدن تقابل دو ابرقدرت اقتصادی

فوکویاما اخیرا در روزنامه فایننشال تایمز مقاله ای نوشته که در آن اشاره می کند سفر اخیر هو جینتائو به واشنگتن در شرایط بسیار خاصی انجام شده است.

 

به اعتقاد او چینی ها تبعات بحران مالی برای غرب و رها شدن نسبتا سریع اقتصاد خودشان از بند دشواری های آن را همچون نمادی از تایید شدن سیاست های ملی شان تعبیر کرده اند و حالا بر این باورند که عصر تازه ای آغاز شده که به تسلط باورهای لیبرالی آمریکا پایان خواهد داد.

 

 


 

او در مقاله اش تحت این عنوان که آمریکا چیز زیادی برای آموختن به چین ندارد، می نویسد: «در چین بنگاه های دولتی بر سریر قدرت تکیه زده اند و درست از طریق همان ها هم بود که پکن بسته های محرک کلانش را برای رهایی از بحران به اجرا گذاشت.» به زعم فوکویاما «موفقیت چین در بیرون جهیدن از بحران اقتصادی، درست در توانایی نظام سیاسی استبدادی اش برای اتخاذ تصمیمات سریع و پیچیده ریشه داشت که از قضا - حداقل در حوزه اقتصادی - نشان داده تصمیمات نسبتا خوبی هم می گیرد.»

 

البته او به دنبال عذر و بهانه تراشی برای حاکمیت کمونیستی چین نیست و در عین حال موارد متعددی از فساد و سوء استفاده گری های موجود در این کشور را نیز فهرست می کند و نتیجه می گیرد که غیبت دموکراسی سرانجام راه پیشرفت چین را سد خواهد کرد. تعجبی هم ندارد، چینی ها برای دریافتن رابطه سرمایه داری و دموکراسی تنها کافی است نگاهی به سیر تاریخی کشورهای همسایه شان بیندازند. تایوان و کره جنوبی و سنگاپور هر سه کشورهایی بودند که اولین جرقه های پیشرفت اقتصادی شان تحت لوای نظامات تمامیت خواه زده شد، اما با مرور زمان رونق اقتصادی و شکل گیری توده شهروندان مرفه و مستقل کار خودش را کرد و حالا حداقل کره جنوبی و تایوان جزو تحسین شده ترین دموکراسی های آسیا به حساب می آیند.

 

در شرایطی که تقابل میان آمریکا و چین هر روز ابعاد گسترده تری به خود می گیرد، حالا برخی کارشناسان بر این باورند که باید تقابل تازه ای را نیز به فهرست منازعات آنها افزود؛ تقابل میان نسخه آمریکایی و چینی سرمایه داری. اولی بیشتر بر آزادی بازار، فردیت و نبرد منافع کسب و کارها از طیف های متنوع تاکید دارد؛ در صورتی که دومی به تعبیری می توان گفت نسخه رادیکال تری از سرمایه داری کینزی است: دولت سیاست های کلی و اصلی را تنظیم می کند، از طریق شرکت های بزرگ و انحصارگر (انحصار بیشتر به لحاظ طبیعی یا با عامل مقیاس) مستقیما در اقتصاد فعالیت می کند و در عین حال در سطح خرد به بنگاه های خصوصی اجازه فعالیت آزادانه می دهد. فوکویاما به شکل تلویحی در مقاله اش هشدار می دهد که نسخه چینی، حداقل از زاویه دید داروینی، از نسخه سرزمین آزاد قابلیت انطباقی بیشتری دارد و شاید به همین خاطر هم باشد که سیاستمداران آمریکایی اکنون دریافته اند که باید بسیار بیشتر از گذشته در برابر چین گوش به زنگ باشند.

 

جلسه روز ۱۹ ژانویه اوباما و جینتائو در چنین فضایی برگزار شد. این دو یک روز تمام، با حضور رهبران تجاری و اقتصادی دو طرف بحث و گفت و گو کردند و در نهایت با وجود برگزاری مهمانی و ابراز خرسندی ظاهری به هیچ پیشرفت قابل اعتنایی در بحث تجارت یا برخورداری از بازارهای یکدیگر دست نیافتند.

 

پیش از نشست زمانی که از تیموتی گایتنر درباره امکان وقوع جنگ تجاری پرسیده بودند او گفته بود: «احتمالش خیلی کم است. فکر می کنم کاملا قابل اجتناب باشد.» هر چند می توانست، اما او اضافه نکرد که وقوع چنین جنگی غیرممکن است. جنگ شاید قابل اجتناب باشد، اما وجود تهدیدش بی شک منفعت بخش است. وظیفه وزیر خزانه داری البته این است که با صحبت های دلگرم کننده به بازارهای مالی آرامش بدهد، اما وقتی کشوری بدهی بیش از ۹۰۰ میلیارد دلاری به ملت دیگری داشته باشد، بهتر است که وزیر در صحبت هایش مراعات حال وام دهنده (دولت کمونیستی پکن) را نیز بکند.

 

گایتنر که طی دو سال گذشته مرد اول اوباما در حوزه روابط اقتصادی با چین بوده در عین حال هم باید ترس آمریکایی ها از قدرت گیری چین را برطرف کند و هم دل وام دهندگان را به دست بیاورد. او که خودش بعد از انقلاب فرهنگی در دهه ۸۰ در چین تحصیل کرده فرزند همان کسی است که اولین شعبه بنیاد فورد را در پکن به راه انداخت. از جمله کسانی که این بنیاد برای تحصیل بورسیه کرد یکی «ونگ کیشان» است که حالا سمت معاونت رهبری حزب کمونیست را دارد و دیگری ژو شیابائوچوان که رییس اقتصادبلد بانک مرکزی چین است. خود گایتنر می گوید این آشنایی ها خیلی به پیشبرد روابط میان چین و آمریکا کمک کرده است. روش او را می توان به نوعی «پس زدن حریف» نامید، یعنی می خواهد ابتدا چینی ها را مجاب به پذیرش اموری مانند افزایش ارزش پول، رعایت قانون کپی رایت و راه دادن آمریکایی ها به بازارهای داخلی شان کند و پس از آن اهداف تهاجمی تری را در پیش بگیرد.

 

البته گاهی برای هم صدا شدن با نیروهای داخلی، گایتنر مجبور می شود که موضع های تندتری نیز بگیرد. مثلا همین اواخر در جریان انتخابات میان دوره ای کنگره، به دنبال اعتراضات فراوان سازمان های کارگری و حمایت هایی که از «تی پارتی» می شد گایتنر مجبور شد به سناتور نیویورکی، چارلز شومر، بپیوندد و چینی ها را تهدید به جنگ ارزی و تجاری کند.

 

شاید هم در نهایت چاره ای جز این نباشد. به طور سنتی دموکرات ها روی خوش بیشتری به جنگ تعرفه ای با کشورهایی که ارزشان را دستکاری می کنند نشان می دهند، اما این روزها حتی جمهوری خواهان نیز کم کم مجاب می شوند که گویا جز این چاره دیگری در کار نیست. بنگاه های آمریکایی صبرشان را از دست داده اند و از دولت می خواهند که کاری برای مقابله با سیاست های چینی بکند.

 

گایتنر معتقد است که چین در نهایت مجبور به آزادسازی ارزش «یوآن» در برابر دلار خواهد شد و اقتصاددان ها هم می گویند در آن صورت فرصت های صادراتی خوبی پیش روی آمریکا قرار می گیرد. تنها مساله موجود در این میان تضاد منافعی است که در چین میان گروه های رقیب وجود دارد. ونگ و ژو شیابائو به خوبی می دانند که به دلیل تشدید فشارهای تورمی حفظ این نرخ ارز روز به روز دشوارتر می شود، اما از دسته های قدرتمند داخل حزب کمونیست هراس دارند.مساله اجلاس اخیر و امیدوارهایی که به ثمربخش بودن آن بسته شده بود نیز وضعیت مشابهی دارد.

 

در هر حوزه از مسائل مربوط به چین گروه های قدرتمند و منفعت داری داخل رده های بالای حزب کمونیست هستند که چنانچه سپردن هرگونه تعهدی به منافعشان آسیب برساند سریعا در برابر آن واکنش نشان خواهند داد. برای مثال، سیاست خارجی چین حالا به عرصه کشمکش شخصیت های بانفوذ وزارت های بازرگانی و دفاع و ژنرال های ارتش آزادی مردم (PLA) تبدیل شده است. در حوزه سیاست های اقتصادی و تجاری علاوه بر این گروه ها، پای وزارت تامین اجتماعی نیز به میان می آید.

 

در واقع از حادثه میدان تیان آنمن به این سو، رهبری یکتای حزب عمدتا جای خود را به اجماع و تصمیم گیری های گروهی داده و چنین رایزنی هایی در پکن از وزنه بیشتری برخوردار شده اند؛ بنابراین این نکته را نیز نباید نادیده گرفت که سران چین، مثل نخست وزیر جینتائو و حتی ون جیابائو، از اختیارات نهادی لازم برای اتخاذ تصمیمات بزرگ برخوردار نیستند.

 

رویدادی که به بهترین شکل این فقدان اختیار تصمیم گیری نزد سران چین را نشان می داد، اجلاس آب و هوایی اخیر کپنهاگ بود. در صورتی که اوباما یک ماه پیش از این اجلاس، با کسب رضایت مقامات چینی برای کاهش نظام مند آلاینده های کربنی پکن را ترک کرده بود در کپنهاگ همه چیز به هم ریخت. وزارت بازرگانی و مدیران رده بالای بنگاه های دولتی چین دست به دست هم دادند تا مقامات را از پذیرش هرگونه تعهد عمده زیست محیطی بازدارند و پس از آن استانداری ها و مقامات وزارت تامین اجتماعی نیز به این اعتراضات پیوستند و نتیجه آن شد که در کپنهاگ همگی شاهدش بودیم.

 

در نهایت می توان گفت روابط چین و آمریکا زمانی در اوج خود بوده که تنها مسائل تکنیکی را شامل می شده و در عین حال منافع هیچ یک از گروه های بانفوذ این کشور را نیز به خطر نمی انداخته است. برقراری هرگونه دیالوگ اقتصادی و تجاری هم، حداقل در کوتاه مدت، نمی تواند از این قاعده مستثنی باشد.

 

آمریکایی ها نباید انتظار داشته باشند که در حوزه هایی مثل بازرگانی و محیط زیست بدون برآورده ساختن منافع گروه های پرنفوذ چینی به نتایج خاصی برسند. تمام این واقعیات به این معنا است که هر کس رهبر چین باشد، به هیچ وجه تسلط کامل بر تمام جریان ها ندارد. نقش رییس جمهور چین هم به نظر تنها کنار هم نگهداشتن این جریان ها است، تا هر گونه جهت دهی به فعالیت های آنان.

 



موضوع مطلب : مقالات اقتصادی
موضوعات
RSS Feed
جزوات کنکور کارشناسي ارشد مديريت