منطقه طلایی مدیریت
Golden situation management=People + Organization + environment
درباره وبلاگ
عظیم جعفری

فوق لیسانس مدیریت مالی حسابرس ارشد مالیات

نويسندگان
۱۳۸٩/۱٢/٢۸ :: ۱۱:٥۱ ‎ب.ظ ::  نويسنده : عظیم جعفری

 

جهانی تر شدن اقتصاد یا بازگشت ملی گرایی؟  

 

نویسنده: مجید روئین پرویزی

روزنامه دنیای اقتصاد ( www.donya e eqtesad.com )

 

بیم و امیدهای نشست سالانه داووس        

چین همین اعلام کرد که رشد اقتصادی ۲۰۱۰ اش حدود ۳/۱۰ درصد بوده است.

 

می توان این را هم به عنوان یک نشانه دیگر (اگر اساسا بیش از این به نشانه ای احتیاج باشد) تفسیر کرد که جهان به دو قطب کاملا مجزا تقسیم شده است. در یک سو کشورهای توسعه یافته - آمریکای شمالی و اروپای غربی و ژاپن - هستند که همگی با رکود دست و پنجه نرم می کنند، بدهی های عظیم دارند و بیکاری دغدغه روز مردم شان شده است. در سوی دیگر، جهان نوشکفته، اقتصادهای نوظهور هستند که به راحتی بحران اقتصادی را پشت سر گذاشته و راه خود را از کشورهای پیشرفته جدا می کنند. رکود اقتصادی اخیر شاید این جدایی را تشدید کرده یا شاید هم تنها مرئی ترش کرده باشد. به نظر نمی رسد که حتی پس از بازگشت اقتصادی کشورهای توسعه یافته - که دیریازود ناگزیر به نظر می رسد - شاهد تغییر عمده ای در این روند باشیم. اقتصادهای نوظهور به سرعت قدرت می گیرند و در این میان کاری هم از لندن و توکیو و واشنگتن ساخته نیست.

 


 

در حالی که چند هفته ای بیشتر از سفر هوجینتائو به آمریکا نمی گذرد، می توان گفت که رابطه این دو کشور تبدیل به نماد رویارویی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه شده است. خیلی چیزها بستگی به این خواهد داشت که این دو کشور راهی برای پذیرش مصالحه آمیز شرایط جدید جهان می یابند یا خیر. آیا غرب خواهد کوشید در برابر تسلط یافتن و قدرت گیری اقتصادهای نوظهور بایستد یا آنکه آن را همچون فرصتی برای خلق ثروت های تازه قلمداد خواهد کرد؟ آیا رویه ها و نهادهای اقتصاد جهانی متناسب با شرایط جدید اصلاح شده و رضایت اقتصادهای نوظهور جلب می شود یا خیر؟ آیا با همکاری مالی و تجارت آزاد این دو قطب جهان به یکدیگر نزدیک تر می شوند یا اینکه شاهد موج جدید حمایت گرایی و جنگ های ارزی در سراسر جهان خواهیم بود؟

 

تمدن های بزرگی چون چین و هند حالا به نظر مکان حقیقی خودشان را در مناسبات جهانی بازمی یابند.

 

در آینده بسیاری از ابعاد زندگی شخصی ما بستگی به همین آرایش قوا خواهد داشت. اینکه کجا کار می کنید، با چه پولی تجارت می کنید، پس اندازهایتان را به چه ارزی ذخیره می کنید، حتی با چه زبانی صحبت می کنید یا در کجا تحصیل و زندگی می کنید، همه در گرو تحولاتی است که اکنون در جامعه جهانی شاهد وقوع شان هستیم. همین اواخر استفن کینگ اقتصاددان مشهور HSBC به خبرنگار تایم گفته بود: «مشکل اقتصادهای غربی این است که هنوز به طور واقعی متوجه اهمیت مساله نشده اند. ممکن است یک روز چشم باز کنند و حقیقتی که در جهان خارج می بینند اصلا خوشنودشان نکند.» چین، هند، برزیل و سایر اقتصادهای نوظهور نیروی توفنده ای برای رشد دارند و غرب حالا افتان و لنگان به فکر رویارویی جدی با آنها افتاده است.

 

شهر توریستی تفریحی داووس، مشرف بر مناظر برف گرفته رشته کوه آلپ، ۲۶ تا ۳۰ ژانویه، میزبان اجلاسی بود که دغدغه های فوق پیرنگ اصلی اش را تشکیل می داد. توماس مان سال ۱۹۲۴، یعنی چندین دهه قبل از آنکه اولین جرقه های تشکیل مجمع جهانی اقتصاد زده شود، در رمان «کوهستان جادویی» نوشته بود داووس جایی است که حال و هوای جادویی و عمیقا صمیمانه اش حتی سخت ترین قلب ها را نیز نرم می کند. اگر حداقل گفته ها و ابراز امیدواری های کلامی سران شرکت کننده در این نشست را ملاک قرار بدهیم، باید گفت که به نظر «مان» بیراه هم نگفته است.

 

درست چند روز پیش از آغاز اجلاس، آسوشیتد پرس نتایج یک نظرسنجی را منتشر کرد که نشان می داد اقتصاددانان مشهور آمریکا همگی به وضعیت اقتصادی این کشور در سال ۲۰۱۱ امیدوار هستند. آنها می گویند ۱۹ ماه پس از بحران، پایین آمدن مالیات های پشتیبان تامین اجتماعی و افزایش قیمت سهام نشانه ای است از آنکه آمریکایی ها از این پس قدرت خرید بیشتری خواهند داشت. اکثریت اقتصاددان های شرکت کننده در این نظرسنجی گفته اند که وضعیت آشفته مسکن سد راه اقتصاد آمریکا در سال جدید نخواهد شد و رئوس زیر را برای این اقتصاد کشور پیش بینی کرده اند:

 

نرخ رشد سال ۲۰۱۱ به ۲/۳ درصد می رسد، در حالی که این نرخ ماه اکتبر ۷/۲ درصد برآورد شده بود.

 

در سال جدید به طور خالص ۲/۲ میلیون شغل ایجاد خواهد شد. (در حالی که سه ماه قبل نرخ پیش بینی شده ۶/۱ میلیون بود.)

 

مخارج مصرفی ۲/۳ درصد افزایش خواهد یافت.

 

و نرخ تورم هم تنها با ۱/۰ درصد افزایش نسبت به پیش بینی قبلی در سال ۲۰۱۱، به ۸/۱ درصد خواهد رسید.

 

اقتصاددان ها دلایل خوش بینی هایشان را اینچنین برشمرده اند: گسترده شدن کاهش مالیات بر درآمد، کاهش مالیات تامین اجتماعی کارگران، آسان تر شدن وام دهی، افزایش قیمت سهام و توجه بیشتر دولت به اولویت های کسب و کار.

 

بنابراین آن بهبودی که انتظارش اجلاس سال گذشته را تحت تاثیر قرار داده بود، به نظر امثال بسیار دست یافتنی تر است، تنها سوال این است که آیا اقتصاد جهانی این بار پس از بهبود با ثبات تر از گذشته خواهد بود یا خیر. امسال اقبال هم به اجلاس داووس بیشتر شده بود و اکثر بانکداران بزرگی که سال گذشته از شرکت در جلسات طفره می رفتند، این بار حضوری جدی و پرشور در این شهر سفیدپوش داشتند.

 

دلایل چندی هم برای خوش بینی وجود داشت. مباحثات با اعلام خوش بینی درباره شرایط رشد اقتصاد جهانی از سوی اقتصاددانی آغاز شد که کمتر روی خوش به اقتصاد جهانی نشان داده است. نوریل روبینی اقتصاددان دانشگاه نیویورک دلایل متعددی برای امیدبخش بودن تقویت رشد جهانی برشمرد که تقویت شرکت های آمریکایی و سلامت بنگاه های بین المللی از جمله آنها بود. خیلی از شرکت ها تعدیل نیرو کرده و با این حال توانسته اند روند رشدشان را بازیابند که این به معنای افزایش خالص درآمدها و انباشت ذخایر نقدی توسط آنها است. روبینی می گوید مدیران نیز اکنون اطمینان بیشتری به شرایط پیدا کرده اند. او می گوید سال گذشته شرکت ها بسیار محتاط بوده و آمادگی داشتند که با مشاهده اولین نشانه های ریسک پا به فرار بگذارند، اما اکنون این وضعیت تغییر کرده است.

 

یکی از اهداف کنفرانس امسال این بود که سران سیاسی و تجاری به یک جمع بندی درباره دغدغه های مشترکشان برسند، اما خیلی زودتر از آنچه که انتظار می رفت مشخص شد که شاید اساسا دغدغه مشترکی در کار نباشد. همه اقتصادها با یک سرعت و قدرت از رکود بیرون نیامده یا نمی آیند. مثلا انگلستان که امسال سرآمد اجرای سیاست های ریاضت اقتصادی در اروپا بود، اعلام کرد که برخلاف انتظارها اقتصادش در فصل چهارم ۲۰۱۰ کوچکتر نیز شده است. در حالی که اقتصادهای چین و هند با سرعت خیلی زیادی رشد می کنند و حتی با خطر تورم نیز روبه رو شده اند مقامات آمریکایی در این اجلاس عقیده داشتند که با وجود راه افتادن رشد اقتصاد کشورشان سرعت آن به هیچ وجه مطلوب نیست.

 

در این میان روبینی هم به یکباره تبدیل به پیشگوی رونق و رفاه نشده است. او همچنین اشاره می کند که اقتصاد جهانی با ریسک های متعددی نیز روبه رو است. بدهی عظیم دولت های اروپایی و رشد اندک یا منفی آنها، در کنار بیکاری بالای آمریکا و آشفته بازار مسکن این کشور، به علاوه احتمال شکل گیری حباب های مالی در اقتصاد چین، چیزی است که به عدم توازن های بین المللی دامن می زند.

 

تورم چین به ویژه از این رو اهمیت دارد که سیاستمداران نگران هستند رشد قیمت مواد غذایی روند بهبود اقتصادی کشورها را از نفس بیندازد. «انقلاب نان» تونس باعث شده بود که برخی صاحبنظران، از جمله ژو مین - مشاور ارشد صندوق بین المللی پول و قائم مقام اسبق بانک مرکزی چین در جریان اجلاس ناآرامی های اخیر خاورمیانه را نیز مرتبط با موضوع افزایش قیمت مواد غذایی تفسیر کنند، اما نوریل روبینی در این میان معتقد است نه قیمت مواد غذایی، بلکه نابرابری است که مهم ترین دغدغه اقتصاد جهان را در این برهه زمانی تشکیل می دهد.

 

افزایش نابرابری درآمدی در اقتصادهای پیشرفته، به ویژه آمریکا، امری است که اخیرا بسیار مورد توجه کارشناسان بوده، اما اینک اقتصادهای نوظهور چون چین، هند و برزیل نیز با این مشکل بیشتر دست به گریبان شده اند. روبینی همین افزایش شکاف میان فقیر و غنی را در پس انقلاب تونس و ناآرامی های خاورمیانه می بیند و اشاره می کند که نابرابری در سطح جهانی و بین کشوری نیز باعث ایجاد تنش های جدیدی شده است.

 

به راستی هم جابه جایی قدرت از غرب به شرق و روندهای بسیار متفاوت اقتصادهای این دو حوزه چیزی نیست که بتوان به سادگی از کنارش گذشت. عظیم پرمجی، رییس مجتمع صنعتی ویپروی هند، با اشاره به روندهای کنونی می گوید طی دو دهه مجموع سهم اقتصادهای نوظهور، حجم اقتصاد تمام کشورهای پیشرفته را نیز پشت سرخواهد گذاشت. او همچنین به نکته ای اشاره می کند که به نظر جنگ پشت پرده اجلاس داووس بود: «ما هندی ها و دیگر اقتصادهای نوظهور دیگر خسته شده ایم از اینکه مدام بازارهایمان را به روی اقتصادهای بزرگ باز نگه داریم در حالی که آمریکا برای مثال، به خصوص در بخش خدمات، به شدت از بازارهای داخلی اش حمایت می کند.»

 

تقابل های بین المللی درباره همکاری های تجاری و مالی، از این واقعیت سرچشمه می گیرد که شرق و غرب دوران اقتصادی به شدت متفاوتی را پشت سرمی گذارند و اقتصاددان ها انتظار دارند که این اختلاف در سال ۲۰۱۱ تشدید نیز بشود. در چنین شرایطی اینکه سیاستمداران درباره اقدامات لازم به توافق عمده ای برسند تقریبا غیرممکن به نظر می رسد. روبینی با تاکید بر اینکه حتی با بهبود اقتصادها همکاری جهانی سخت تر خواهد شد و نه آسان تر می گوید: «اکنون به جای G ۷، G ۸ یا G ۲۰، باید گفت که G ۰ داریم. چون در حوزه سیاست اقتصادی و اینکه گام بعدی چه باید باشد، تقریبا هیچ رهبری و توافقی در جهان وجود ندارد.»

 

در واقع در حاشیه اجلاس داووس هم مطرح شد که نبرد میان کشورهای فقیر و غنی بر سر ارزش دلار و سایر ارزهای عمده می تواند به مراحل بسیار حساسی نزدیک شود، زیرا دولت ها همگی به دنبال آن هستند که با فریب های پولی اقتصاد ملی شان را به هزینه دیگر کشورها از رکود بیرون بکشند.

 

واشنگتن مدت ها است که چین را برای افزایش ارزش پولش تحت فشار گذاشته و حتی در اذهان عمومی آمریکا اینطور جا افتاده که چینی ها دارند شغل و رفاه آنها را می دزدند. آمریکا، انگلستان و دیگر اقتصادهای توسعه یافته بانک های مرکزی شان را ترغیب کرده اند که سیاست های پولی انبساطی در پیش بگیرند.

 

خوزه سرجیو گابریلی، رییس هیات مدیره و مدیرعامل غول نفتی برزیل (پتروبارز) می گوید: «آمریکا می خواهد از سیاست تضعیف دلار برای بهبود اقتصادش استفاده کند و هند و برزیل و دیگر کشورها این را نپذیرفته و دست به اقدام متقابل خواهند زد. آن وقت شاهد ایجاد تعارضات جهانی خواهیم بود.»

 

حرف او چیزی بود که از سوی دیگر شرکت کنندگان داووس نیز شنیده می شد. وزرای فرانسه و آلمان می گویند بازارهای مالی نباید یورو را به این امید که به زودی سقوط خواهد کرد استقراضی بفروشند. وزیر مالی آلمان عقیده دارد که یورو ثباتش را به دست خواهد آورد و وزیر اقتصاد فرانسه نیز می گوید: «فکر می کنم منطقه یورو از پیچ خطرناکی گذشته، بیایید اجازه بدهیم که بیش از این به یورو و این منطقه فشار وارد نشود.»

 

وزیر خارجه استرالیا، کوین راد، می گوید جهان نگران چگونگی رویارو شدن چین با مساله تورمش است و این کشور باید نرخ ارزش را اصلاح کند. نگرانی ها درباره مسیر آینده رنمینبی، دلار و به ویژه یورو در شرایطی در داووس اوج می گرفت که سران اقتصادهای پیشرفته دنیا امیدوار هستند امسال بتوانند در زمینه تجارت به توافق همه جانبه ای دست یابند.

 

سران سیاسی و تجاری جهان در مجمع جهانی اقتصاد از بحث ها درباره توافقنامه تجاری جدید که قرار است در مذاکرات دوحه پیگیری شود استقبال کرده اند. توافقنامه ای که می تواند میلیاردها دلار به حجم اقتصاد جهانی بیفزاید. آنگلا مرکل و دیوید کامرون این توافق را در صورت توفیق نمادی از توان همکاری جامعه جهانی در شرایط متزلزل اقتصادی می دانند.

 

با تمام این ها کارشناسان شک دارند که امسال نیز بتوان به توافق عمده ای در اینباره دست یافت. چین و ایالات متحده بر سر موضوعات اصلی تقابل دارند و رسیدن مذاکرات به سال ۲۰۱۲ که انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در پیش است، بی شک امید دستیابی به توافق را از پیش هم کمرنگ تر خواهد کرد.

 

اکنون با به پایان رسیدن اجلاس داووس در فضایی از بیم و امید نگاه ها به نشست دوحه درباره تجارت جهانی معطوف شده است، تا روشن شود که اقتصاد جهانی سرانجام راه همکاری را درپیش می گیرد یا به سمت تقابل بیشتر گام برمی دارد. روند جهانی شدن اقتصاد را دو عامل مهم تهدید می کند: جنگ ارزی و حمایت های تعرفه ای تجاری. در داووس وعده های زیادی برای همکاری در این زمینه ها داده شد، حالا باید دید این وعده ها با توافقنامه تجاری دوحه اجرایی می شوند یا اینکه شاهد به راه افتادن موج جدیدی از ملی گرایی در عرصه اقتصاد جهانی خواهیم بود.

 



موضوع مطلب : مقالات اقتصادی
موضوعات
RSS Feed
جزوات کنکور کارشناسي ارشد مديريت