منطقه طلایی مدیریت
Golden situation management=People + Organization + environment
درباره وبلاگ
عظیم جعفری

فوق لیسانس مدیریت مالی حسابرس ارشد مالیات

نويسندگان
۱۳۸٩/۱٠/٢٩ :: ۸:٥٦ ‎ب.ظ ::  نويسنده : عظیم جعفری

 

سودآور کردن علوم محض

 

سالانه میلیاردها دلار صرف معالجه اختلالات جنسی می شوند، اما تقریبا برای معالجه مالاریا پولی خرج نمی شود. در این صورت مشخص است که بازار، سمت و سوی تحقیقات را به چه سمتی سوق می دهد.        

سالانه میلیاردها دلار صرف معالجه اختلالات جنسی می شوند، اما تقریبا برای معالجه مالاریا پولی خرج نمی شود. در این صورت مشخص است که بازار، سمت و سوی تحقیقات را به چه سمتی سوق می دهد.

 


 

 

این وضعیت به وضوح از ناکارآیی و نقص بازارها حکایت می کند، اما پیدا کردن جایگزینی برای مکانیسم بازار کار ساده ای نیست. هیچ سیستم جایگزینی وجود ندارد که بتواند بهتر از بازار، کار نوآوری و ارائه داروها را انجام دهد. بازار با وجود شکست هایش، موفقیت های تحسین برانگیزی هم داشته است که عبارت است از؛ داروهای جدیدی که موجب طولانی شدن و نجات جان های زیادی شده است. داروهای ضدایدز موجب نجات جان هزاران نفر شده است. آنتی بیوتیک ها و واکسن ها تقریبا باعث محو شدن دیفتری، سفلیس، سیاه سرفه و فلج اطفال شده اند. مرگ ومیر ناشی از آنفلوانزا و بیماری هایی از این دست کاهش یافته است و موجب شده است میلیون ها نفر زندگی طولانی تر و بهتری داشته باشند.

 

انگیزه های بازار هستند که موجب ایجاد نوآوری و معجزه های دارویی شده اند، اگر انگیزه سود نبود، بسیاری از این داروها به وجود نمی آمد. آدام اسمیت گفته است؛ نفع شخصی می تواند منجر به خیر عمومی شود. برای این گفته مثالی بهتر از این موضوع نمی توان یافت که سودجویی شخصی منجر به تولید داروهای نجات بخش شده است. به جز بازار، هیچ سیستم اقتصادی دیگری نتوانسته است به طور پیوسته موجب نوآوری های داروسازی شود. جایگزین های بازار مانند تهیه دارو توسط آژانس های بین المللی یا دولت بسیار کمتر از شرکت های داروسازی در تولید و توسعه داروهای جدید موفق بوده اند. با اینکه آزمایشگاه های دولتی در آمریکا و اروپا تحقیقات مهمی را انجام می دهند، اما آنها فاقد ظرفیت و انگیزه های لازم برای تبدیل علوم پایه به داروهای قابل استفاده هستند. با توجه به سرمایه گذاری عظیم و نتایج بسیار نامطمئن این صنعت، باید چشم اندازی از سود وجود داشته باشد تا موتور توسعه و بهبود مداوم داروها باشد. تنها بازار است که می تواند این انگیزه را ایجاد کند.

 

با همه نقش مثبتی که بازار دارد، اما ارزش اجتماعی واکسنی جدید علیه بیماری های استوایی نظیر مالاریا که باعث نجات جان های زیادی می شود قابل مقایسه با پولی نیست که از فروش آن به افراد کم درآمد نیازمند به دارو به دست می آید، بنابراین انگیزه هایی که از بازار ناشی می شوند قطعا ناکافی هستند. درآمد فروش این داروها آن قدر کم است که هزینه های انجام تحقیقات مرتبط با آنها را پوشش نمی دهد. ریشه اصلی موضوع ناشی از فقر است و بنابراین تنها با فکر کردن به بازار نمی توان مساله را حل کرد، اما بازار همچنان قادر است به حل موضوع کمک کند.

 

این که بگوییم شرکت های داروسازی به قوانین بازار پاسخ می دهند، تمام داستان نیست. آنها به صورت منفعلانه قوانین بازار را از پیش داده شده فرض نمی کنند، بلکه سعی می کنند به آن قوانین شکل دهند و بر طراحی بازار تاثیر بگذارند. آنها با لابی های حریصانه خود با دولت سعی می کنند خود را از اتهام دست کاری قیمت ها مبرا دارند و مانع دخالت دولت شوند. در خلال مبارزات انتخاباتی سال ۲۰۰۰، صنعت داروسازی ۱۶۷میلیارد دلار برای لابی کردن هزینه نمود که بیش از هر صنعت دیگری بود.

 

مقادیر عظیمی که شرکت های داروسازی صرف لابی می کنند نشان دهنده میزان درگیری بازار و دولت است. بازارهای دارویی هیچ گاه یک بازار آزاد واقعی نبوده اند. مالکیت معنوی بدون دولت نمی تواند وجود داشته باشد، زیرا دم و دستگاه پیچیده ای مورد نیاز است تا حقوق مالکیت ایده ها را تعریف و اعمال کند. وجود دولت ها برای حفظ بازار فعلی دارویی ضروری بوده است و برای هر تلاشی جهت بهبود آن نیز ضروری هستند. بنابراین، انگیزه های مورد نیاز برای نوآوری در داروسازی، ربطی به اقتصاد مطلقا آزاد ندارد. بازار بخش جدایی ناپذیر هر راه حلی است، اما تنها بخشی از آن. دولت نیز از دو راه در این موضوع دخیل است: فراهم کردن منابع مالی و طراحی بازار.

 

سلامت عمومی یعنی محافظت در برابر خطرات محیطی، توسعه رفتارهای سالم، جلوگیری از شیوع و گسترش بیماری ها و مقابله با حوادث همان چیزی است که اقتصاددانان آن را کالای عمومی می نامند. همانند سایر کالاهای عمومی، اینجا نیز نمی توان عرضه را به بازار واگذار کرد. کنترل بیماری های قابل انتقال، منافعی را موجب می شود که تا حد زیادی اشتراکی است. برای مثال آنهایی که واکسن بیماری فلج اطفال را دریافت می کنند فقط خودشان منتفع نمی شوند، بلکه دیگران نیز بدین نحو منتفع می شوند. انفرادی گمان کردن هزینه ها و منافع، موجب استفاده بسیار ناچیزی از واکسن ها می شود. در همه کشورهای توسعه یافته، سلامت عمومی به حق به عنوان یکی از نگرانی های دولت به شمار می رود. این منطق برای لزوم دخالت دولت، تنها در سطح یک کشور منفرد صادق نیست، بلکه در سطح جهانی نیز این گونه است. بیماری هایی نظیر ابولا، وبا، تب زرد و مننژیت در طول مرزهای جغرافیایی پراکنده هستند. با وجود مسافرت های هوایی، آنها سریعتر از هر زمانی شیوع پیدا می کنند. بنا به نظر سازمان بهداشت جهانی (WHO) «یک بیماری قابل انتقال که در یک کشور اتفاق می افتد، روز بعد ممکن است به هر نقطه ای از زمین منتقل شود». کشورهای توسعه یافته محض منافع شخصی خودشان باید برای کنترل بین المللی بیماری ها هزینه کنند.

 

اطلاعات علوم پایه نیز نوعی از کالاهای عمومی هستند. منافع این علوم، در انحصار کاشف آن نیست ، بنابراین بازارها باعث تحریک سطح ناچیزی از تحقیقات در این زمینه می شوند. برای همین است که در همه جا، دولت ها هستند که برای دانش هزینه می کنند. در سال ۲۰۰۰، هزینه های دولت آمریکا برای تحقیقات مرتبط با سلامت از طریق انستیتوی ملی سلامت (NIH) و سایر سازمان های فدرال بالغ بر ۱۸میلیارد دلار بود. دانشگاه ها، موسسات و خیریه ها، نیز حدود ۱۰میلیارد دلار دیگر هزینه کردند. این مقادیر جدای از هزینه های حدود ۵/۲۲میلیارد دلاری است که شرکت های داروسازی آمریکایی انجام می دهند. اکثر پتنت های دارویی مهم که به شرکت های داروسازی واگذار شده است، ناشی از تحقیقات انجام شده مورد حمایت دولت است. از میان اکتشافات کلیدی زیست پزشکی، تنها ۱۷درصد ناشی از صنعت داروسازی بوده است. برای مثال عمده کاری که موثر بودن داروهای ضد ویروسی ایدز را نشان داد توسط NIH و سایر آزمایشگاه های دولتی انجام شده است. بنابراین بازدهی و سودآوری تحقیقات شرکت های داروسازی مبتنی بر هزینه های دولتی است.

 

برای اینکه علوم محض به سمت کاربردهای مفید و قابل استفاده هل داده شوند، معمولا به انگیزه های بازار نیاز وجود دارد. تبدیل یک پیشرفت شگرف علمی به یک داروی عملی معمولا به صورت خیلی کارآتری در بخش خصوصی انجام می شود.

 

جان مک میلان ترجمه و تنظیم: مهدی نصرتی       

روزنامه دنیای اقتصاد ( www.donya e eqtesad.com )

 



موضوع مطلب : مقالات اقتصادی
موضوعات
RSS Feed
جزوات کنکور کارشناسي ارشد مديريت