منطقه طلایی مدیریت
Golden situation management=People + Organization + environment
درباره وبلاگ
عظیم جعفری

فوق لیسانس مدیریت مالی حسابرس ارشد مالیات

نويسندگان
۱۳٩٠/۱٠/٩ :: ٢:۱٩ ‎ب.ظ ::  نويسنده : عظیم جعفری

بورس و مفهوم آن

BOURSE در اصل کلمه ای فرانسوی می باشد که مانند خیلی از سایر لغات  فرانسوی وارد فرهنگ و ادب فارسی شده است  و معنای لغوی آن در زبان فرانسه " کیف پول " می باشد .

اما این کلمه جادویی امروز مفهومی فراتر از کیف پول به خود گرفته است  ویکی از معیارها و شاخص های اساسی اقتصاد کشورمان  به حساب می آید. اهمیت بورس از چندین دیدگاه قابل نقد وبررسی می باشد و با تحلیل هر یک از آنها می توان به نقش آن در اقتصاد پی برد .اجازه دهید اولویت این تحلیل را از اینجا بررسی کنیم . فرض کنید شما برای عملی ساختن


ایده یا فکری نیاز به پولی هنگفت دارید در این شرایط چه می کنید ؟ یکی از بهترین کارهایی که می توانید انجام دهید  این است که با چند نفر شریک شوید . شاید اتفاقی درست به همین مانند در سطح کلان می افتاد بخش خصوصی و گاهاً دولت برای تامین  اعتبار کارخانجات و       طرح های خود روی به سمت بخش یا بخش های خصوصی دیگر می آورند و این شراکت از همین نقطه شروع می شود . پس از آنکه در کارخانه یا بنگاه اقتصادی شریک شدند به شما سندی تعلق می گیرد که به آن در اصطلاح سهم می گویند . این  سهم در ادبیات اقتصادی جزء اوراق بهادار محسوب می شود . اما اگر روزی خواستید این  سهم را به فروش برسانید و یا شراکت خود را بهم بزنید تکلیف چیست ؟ و چگونه می خواهید ارزش آن روز سهم خود را تشخیص دهید ؟ شاید برای ارزش گذاری روی یک کارخانه و یا یک شرکت نیاز به تیم اقتصادی بزرگی باشد و کاری تقریباً دشوار که هزینه آن شاید از مقدار سهم شما هم فراتر  رود !

برای حل این مشکل سازمانی تاسیس شده است  بنام سازمان بورس اوراق بهادار که در آن  سهام بر حسب عرضه و تقاضا روزانه قیمت گذاری می شوند و شما می توانید در آنجا سهم  خود را به قیمت آن روز به فروش برسانید . در اصل این کار کارشناسی و ارزش گذاری روی شرکت ها توسط مجرب ترین تیم های اقتصادی انجام می شود و بصورت عرضه و تقاضا نمود پیدا می کند .

اما دشورای کار اینجاست  که اگر هرکسی برای اجرایی کردن ایده خود به تصمیم به تاسیس شرکت سهامی عام بگیرد شاید روزانه بیش از صدها شرکت سهامی عام وارد بورس شوند که این خود می تواند به اقتصاد لطمه هایی جدی بزند . پس چگونه می شود با پول اندک در صنعتی دلخواه سرمایه گذاری نمود ؟باز پاسخ این پرسش در بورس اوراق بهادار می باشد سرمایه گذار می تواند با بررسی صنایع مختلف و شناخت شرکت های مختلف در بورس به سرمایه گذاری در صنعت و شرکت دلخواه خود به هر میزان که مایل باشد بپردازد . شاید زیبایی این حرکت در آنجا باشد  که هر کس با هر سرمایه ای می تواند در صنعتی که شاید حضور فردی در آن احتیاج به پولی هنگفت دارد مشارکت کند .

 

پس از گفتار بالا بر می آید اهمیت بورس اوراق بهادار در آنجا است که سرمایه های کوچک به سمت حرکت هایی بزرگ متمایل می شوند و پول در بخش خصوصی در جهتی که منافع ملی و شخصی را تامین می کند هدایت می شوند . همچنین هنگامی که کارخانجات و واحدهای اقتصادی دارای شرکای بیشتر و قویتری باشند براحتی می توانند افزایش سرمایه دهند  ودر نتیجه هم سود آوری آن واحد فزونی خواهد یافت و هم در سطح کلان اقتصاد و صنعت کشور رشد بیشتری را تجربه خواهد کرد . بطوری که نسبت توسعه یک کشور با تعداد سهامداران آن رابطه مستقیمی دارد  ودر کشوری مانند ایالات متحده شاید بیشتر از 80% مردم به نوعی سهامدار می باشند  و در بورس سرمایه گذاری کرده اند . این نرخ در کشور ما در طی سالهای اخیر و اصلاح سیستم مدیریتی رشدی مطلوب را شاهد بوده و گاهاً اعدادی نزدیک به 10% را نیز شنیده ایم . ولی آن چیز که مشخص است این است که جا برای کار ورشد بیشتر هنوز بسیار است .

 

استقبال مردم و بخش خصوصی از سرمایه گذارای در بورس همانقدر که می تواند  امیدوار کننده باشد همان میزان برای هر اهل تشخیصی نگران کننده باشد که اگر فرهنگ سازی های لازم و آموزش های لازم به این افراد تازه وارد داده نشود دوباره شاهد حوداثی تلخ در بورس اوراق بهادار باشیم . هرچند مسئولان امر از حوادث سالهای 74 و 75 درس گرفتند و با ورود شرکت های جدید  به بورس روند عرضه و تقاضا را به سمت معقولی هدایت می کنند و از رشد حبابی قیمت ها جلوگیری می کنند  ولی سرمایه گذاری در بورس مانند : هر فعالیت کلان دیگری نیازبه فرهنگ سازی و آموزش دارد و از آجا که این دست سرمایه گذاری همانطور که اشاره شد نوعی شراکت می باشد بر تمامی سرمایه گذاران قدیمی تالار شیشه ای امروز واجب است تا برای ادامه موفقیت خود در این حرکت سرمایه گذاران جدید را به سمت آموزش های اصولی هدایت کنند .متاسفانه در کشور ما هنوز کتابی در رابطه با بورس که مردم عادی و کسانی که تحصیلات اقتصادی ندارند بتوانند بواسطه آن راه و روش سرمایه گذاری در بورس را یاد بگیرند وجود ندارد و اگر کتابی در این خصوص به رشته تحریر درآمده است آنقدر دشوار است که برای مطالعه آإن شاید نیاز به چندین کتاب راهنما و چند سالی تحصیل در یکی از رشته های اقتصادی باشد . از این رو بود که با مشاهده این ضعف برخود واجب دیدیم در این راه قدمی هرچند کوچک برداریم تا شاید بواسطه آن ذره ای از دین خود را به ایران عزیزمان ادا نماییم بر آن شدیم تا مجموعه ای از کتب بورسی را از مبتدی تا حرفه ای به رشته نگارش دربیاوریم و آنچه اکنون شاهد آن هستید اولین اثر از این مجموعه می باشد که در آن سعی کردیم لغات و اصطلاحات رایج در بورس را توضیح دهیم و در لابلای مطالب تلاش کردیم برخی از اصول سرمایه گذاری را تشریح کنیم آنچه که مشخص است این کتاب برای فراگیری سرمایه گذاری در بورس کافی نیست ولی دانستن اکثر مطالب آن لازم می باشد . در تنظیم مطالب سعی کردیم تا آنجا که می توانیم مطالب را مستقل از یکدیگررا مستقل از یکدیگر ثبت کنیم تا چناچه فهم برخی مطالب برای خواننده دشوار بود از مطالعه مابقی کتب محروم نماند.درآخر تاکید بر آن داریم مدعی مجموعه ای کامل نیستیم ولی تلاش نمودیم هر آنچه در توان داریم را به زبان ساده تقدیم شما کنیم .

 

بازار اولیه :

 

داراییهایی که برای اولین بار توسط شرکتها یا دولت عرضه می شود در این بازار پذیره نویسی می شوند و نماد آن در کشور ما بانک است .

 

تکمیلی : تاسیس هر شرکت و یا شروع هر فعالیت اقتصادی بازار اولیه محسوب می شود .

 

بازار ثاونیه :

 

داراییهایی که ابتدا در بازار اولیه مورد معامله قرار گرفته است در بازار ثانویه مورد معامله مجدد قرار می گیرد و نماد آن در کشور ما بورس است .

تکمیلی: همانطور که اشاره شد بازار بورس بازار ثانویه محسوب می شود یعنی آن که در بورس شرکتی  تاسیس نمی شود و فقط سهام شرکت ها پذیرفته ( که بطور حتم قبلاً تاسیس شده اند ) مورد معامله  قرار می گیرد . برای همین بازار بورس بازاری ثانویه می باشد .

شرکت سهامی عام شرکت سهامی خاص :

به شرکت هایی که سهام آنها در اختیار افراد محدودی باشد شرکت سهامی خاص گویند ولی به شرکت هایی که سهامداری آنها برای عموم آزاد باشد عام گویند. کلیه شرکت های داخل بورس لزوماً سهامی عام می باشند .

 

قیمت اسمی :

 

 قیمت اولیه سهم در بازار اولیه است که در بازار بورس تهران 100 تومان ارزیابی شده است.

تکمیلی: همانطور که از عنوان پیداست این فقط قیمت اسمی سهم می باشد و بدین معناست که شرکت در روز نخست قیمت هر سهم خود را 100 تومان تعیین نموده است و سهامداران روز نخست برای خرید سهام این شرکت مبلغ 100 تومان پرداخت نموده اند . این 100 تومان مبنای محاسبات زیادی در افزایش سرمایه ها می باشد. معمولاً سرمایه یک شرکت حاصل ضرب تعداد سهام آن و عدد 100 تومان می باشد و یا برعکس تعداد سهام یک شرکت سرمایه آن تقسیم بر 100 تومان می باشد .

 

سرمایه گذاری :

 

سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار به معنای خرید سهام  معمولاً با دو دیدگاه انجام می شود . بهره بردن از روند قیمت سهم به معنای آنکه سهمی را با قیمتی بخریم و با قیمت بالاتری به فروش برسانیم و یا سرمایه گذاری برای بهره بردن از سود سالیانه سهم که البته مورد دوم رشد قیمت را در زمان فروش نیز شامل می شود . بر این اساس سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار را به سه دیدگاه تقسیم بندی می کنند : کوتاه مدت میان مدت بلند مدت . معمولاً به سرمایهگذاریهایی با دید 3 الی 4 ماهه کوتاه مدت گفته می شود وبه سرمایگذاری هایی با دیدگاه سه ماهه الی یکساله میان مدت گفته می شود وبه   سرمایه گذاری هایی با دیدگاههای بیشتر از یکسال بلند مدت می گویند . در حالت کلی کارشناسان مالی مدعی می باشند که اگر سهامدار سهم خود را بدرستی انتخاب کند سرمایه گذاری بلند مدت سوددهی مناسب تری نسبت به دو روش دیگر دارد ولی در حالت کلی هیچ کدام را نمی توان بهتر از دیگری بحساب آورد و سوددهی سرمایه کاملاً بستگی به رفتار خود سهامدار و شناختش از بازار دارد. ولی در هر سه مورد کارشناسان استفاده از سبد سهام را توصیه نمودند .

 

پرتفوی یا بدره:

 

عبارتست از یک سبد سهامی که برای کاهش ریسک سرمایه گذاری تهیه میشود.

تکمیلی: کارشناسان اقتصادی حتی در بهترین حالت های تحلیلی خرید تنها یک سهم را توصیه نمی کنند و پیشنهاد خرید چند سهم متنوع را می دهند این کار برای آنست که ریسک سبد را کاهش دهند . در این خصوص نظریه های مختلفی وجود دارد که شاید ام پی تی معروفترین آنها باشد . البته مفاهیمی مانند بتا و رگولاسین برای این مطلب بکار می آیند .

دیدگاهی دیگر : فرض کنید صنعتی با رشد قیمت ارز شکوفا می شود (این صنعت احتمالاً در کار صادرات است ) وصنعتی دیگر با رشد قیمت ارز متضرر می شود ( مواد اولیه این صنعت وارد می شوند ) حال اگر در سبد ما از هر دوی این صنایع به نسبت مساوی سهام خریداری شود در حقیقت خود را نسبت به تغییرات قیمت ارز مصون کردیم و تغییرات ناشی از قیمت ارز باعث رشد یکی و کاهش دیگری می شود که در هر دو حال این دو سهم اثر دیگری را خنثی می کنند و شما از رشد کارخانه سود خواهید برد . نحوه تشکیل سبد شاید از مهمترین و طولانی ترین مباحث سرمایه گذاری در بورس باشد .

کد عملیاتی :

 

عبارتست  از کدی ثابت که به سهامداران داده می شود تا در هنگام خرید و فروش از آن استفاده شود این کد متشکل از سه حرف اول فامیلی افراد همراه یک عدد ثابت که بمانند شماره حساب بانکی افراد از آن استفاده می شود .

تکمیلی: اولین قدم برای سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار گرفتن کد می باشد بورس این کار را برای سهولت امور می کند و در حقیقت مدارک شناسایی شما را یکبار می گیرد و به جای آن به شما کدی می دهد که در معاملات با آن کد شناسایی می شوید . برای دریافت این کد باید به یکی از کارگزارهای بورس مراجعه کرد .

 

کارگزار :

 

کارگزاری ها بنگاههای معاملاتی هستند که خرید و فروش سهام توسط آنها صورت می گیرد در این خرید و فروش آنها وکیل تام الاختیار فروشنده و خریدار هستند کارگزاری ها طبق ضوابط بورس عمل کرده توسط آزمون با شرایط خاص انتخاب می شوند .

 

حق العمل خرید و فروش :

 

کارگزاری برای خرید 75 ,0درصد و فروش 25 ,1 درصد از اصل مبلغ خرید کسر می نماید که

در هر دو مورد 5 , 0 درصد عنوان مالیات را دارد بطور کلی در هر خرید و فروش2 درصد هزینه وجود دارد که خریداران و فروشندگان در سودگیری باید به آن توجه کنند .

 

نماد:

 

عبارتست از کد شرکت ها که برای سهولت شناسایی آنها و دسته بندی آنها در بورس تهران مورد استفاده قرار می گیرد .

تکمیلی:  نماد یک شرکت عبارتست از حرف اول که نشان دهنده صنعتی می باشد که آن شرکت در آن قرار دارد و خلاصه ای از نام شرکت در ادامه. بعنوان مثال تمام شرکت های سیمانی نمادشان با "س" شروع می شود . در ذیل شاهد این طبقه بندی و حروف اختصاری می باشید :

• گروه واسطه گری های مالی ( شرکت های سرمایه گذاری در این گروه قرار دارند ) : حرف اختصاری این گروه "و" می باشد مانند : و غدیر ( شرکت سرمایه گذاری غدیر ) – وبانک (شرکت سرمایه گذاری بانک ملی ) – و نوین (بانک اقتصاد نوین )- و کار ( بانک کارآفرین ) و ...

 

• گروه شرکت های سیمانی : حرف اختصاری این گروه "س" می باشد مانند : سفارس     ( سیمان فارس  و خوزستان ) سشرق ( سیمان شرق ) ستران ( سیمان تهران ) سخاش ( سیمان خاش ) و ...

         گروه فلزات : حرف اختصاری این گروه "ف" می باشد مانند : فاراک ( ماشین سازی اراک ) فوکا ( فولاد کاویان ) فسرب ( ملی سرب و روی ) .

• گروه شرکت های قندی : حرف اختصاری این گروه "ق" می باشد مانند: قپارس ( قند پارس ) – قزوین ( کارخانجات  قند قزوین ) .

• گروه صنایع شیمیایی : حرف اختصاری این گروه "ش" می باشد مانند : شاراک ( پتروشیمی اراک) شخارک ( پتروشیمی خارک ) شسپهر ( رنگ سپهر ) .

• گروه نساجی : حرف اختصاری این گروه "ن" می باشد مانند : نبابک ( نساجی بابکان ) نبروج ( نساجی بروجرد ) .

• گروه معدن و محصولات کانی غیر فلزی : حرف اختصاری این گروه "ک" می باشد  مانند : کچاد ( معدنی چادر ملو ) کروی ( توسعه معادن روی ) .

• گروه لوازم خانگی : حرف اختصاری این گروه "ل" می باشد مانند : لپیام (کارخانجایت صنعتی پیام ) لارج ( ارج ) .

• گروه تجهیزات برقی : حرف اختصاری این گروه "ب" می باشد مانند : بسویچ ( پارس سویچ ) باختر ( کابل باختر ) .

( تذکر در این گروه استثنا نماد آکنتور برای کنتور سازی و آبفر برای آبفربکار برده می شود ) .

•  گروه ماشین آلات و تجهیزات : حرف اختصاری این گروه "ت" می باشد مانند : تایرا ( تراکتور سازی ایران ) تاتمس ( اتمسفر ) (تذکر در این گروه استثنا نمادخدمات انفورماتیک ( رانفور ) و داده پردازی ( مداران ) می باشد .

• گروه وسایل نقلیه موتوری : حرف اختصاری این گروه "خ" می باشد مانند :خبهمن ( گروه بهمن ) خودرو ( ایران خودرو ) خاور ( ایران خودرو دیزل ) خصدرا ( صنعتی دریایی ایران ) .

• گروه چوب وکاغذ : حرف اختصاری این گروه "چ" می باشد مانند : چفرم  ( ایران فرم ) چکارم ( کارتن مشهد )

 

• گروه غذایی : حرف اختصاری این گروه "غ می باشد مانند : غبهشهر ( صنعتب بهشهر ) غمهرا ( مهرام ) .

• گروه لاستیک و پلاستیک : حرف اختصاری این گروه "پ" می باشد مانند : پلوله  ( گاز لوله )‌ پقدس ( قدس پلاستیک )

• گروه دارویی : حرف اختصاری این گروه "د" می باشد مانند :  دابور – ( دارویی ابوریحان ) دجابر ( داروسازی جابرابن حیان ) .

لیست کامل نماد شرکتها را  می توانید در پیوست انتهای کتاب مشاهده بفرمایید.

سال مالی : عبارتست از یک سال که ابتدای آن شروع فعالیت  مالی و انتهای آن پایان فعالیت مالیست و ممکن است بر سال شمسی منطبق باشد .

 

تکمیلی : سهامداران برای محاسبه سود و زیان یک شرکت یک دوره خاص را انتخاب می کنند که در پایان آن دوره هیات مدیره موظف به گزارش دادن عملکرد خود در آن دوره و طرح های خود در دوره آتی می باشد   این  دوره  هر  زمانی بر اساس موافقت اکثر سهامداران می تواند باشد ولی آنچه در کشور ما و در بورس ما مرسوم است یک سال کامل است که به آن سال مالی گفته می شود . در برخی از شرکت ها در سایر بورس های جهان دیده شده است که از فصل مالی و یا شش ماه مالی نیز استفاده شده است . ایام مالی طولانی تر باعث تعدیلات بیشتر در سود های اعلامی در ابتدای دوره توسط شرکت ها می شود . و هیچ تاثیر خاصی ( در بازار  کار ا) بر روند قیمت شرکت ندارد.

 

شاخص ها :

 

اعدادی که وضعیت بازار را طی دوره های قبل و جاری نشان می دهند .

تکمیلی : برای سرمایه گذاری در هر بورسی باید قبل از ورود وضعیت آن بررسی شود و روند سوددهی آن در سالهای قبل بررسی شود برای این بررسی شاخص های مختلفی وجود دارد که به هرکدام جداگانه می پردازیم .

 

شاخص کل :

 

عددی است که نشان دهنده بازدهی بازار است و تغییر آن منفی یا مثبت نشان دهنده تغییر مثبت یا منفی کل بازار است .

تکمیلی : برای محاسبه بازدهی بازار مثلاً طی ماه گذشته می توان درصد رشد شاخص را از ابتدا تا انتهای ماه در نظر گرفت .

 

شاخص مالی :

 

عبارتست از روند بازدهی شرکت های سرمایه گذاری .

 

شاخص صنعتی :

 

عبارتست از بازدهی شرکت های غیر سرمایه گذاری یعنی شاخص کل منهای شاخص مالی .

 

شاخص 50 شرکت فعالتر  :

 

بورس هر چند وقت یکبار ( معمولاً بصورت فصلی ) بر اساس و ضعیت معامله شرکت هاو نقدشوندگی آنها 50 شرکت فعالتر یا برتر را اعلام می کند این شاخص روند رشد آنها را بازگو می کند .

 

شاخص بازده نقدی :

 

عبارتست از بازدهی شرکت ها به جهت بازده سود خالص .

 

شاخص بازده نقدی و قیمت  :

 

عبارتست از بازدهی شرکت ها به جهت بازده سود خالص و قیمت .

 

سود پیش بینی شده(EPS ) :

 

عبارتست از سود عایدی شرکت به ازای هر سهم که توسط شرکت پیش بینی می گردد.

تکمیلی :earn per share در ابتدای سال مالی هر شرکت سود تخمینی خود را بر اساس نظرات مدیران شرکت تخمین می زند و به سهامداران اعلام می کند معمولاً این اعلام سود با  محافظه کاری صورت گیرد. سود پیش بینی شده در قیمت سهم تاثیر مستقیم دارد .

 

تعدیل :

 

تغییرات EPS طی دوره را تعدیل می گویند .

تکمیلی : پس از آنکه سال مالی شروع شد بسته به اتفاقات و روند عملکرد شرکت مدیران EPS را به رقمی واقعی نزدیک تر می کنند .

تعدیل به دو نحو می باشد تعدیل مثبت که به رشد EPS اطلاق می گردد و تعدیل منفی که به کاهش EPS اطلاق می گردد.

 

بسته شدن سهام :

 

 هرگونه تغییر اعم از تغییر در اصول اساس شرکت بمانند تغییر محل ، تعدیل EPS ، افزایش سرمایه و تعیین اعضای هیئت مدیره فقط درصورتی امکان پذیر است که نماد معاملاتی شرکت بسته شود یعنی معاملات شرکت برای مدت تصمیم گیری در مورد اصول فوق تعطیل خواهد شد و نماد شرکت در تابلوی بورس متوقف خواهد شد و بعد از انجام امور یاد شده سهام با قیمت جدید وارد تابلو خواهد شد قابل  ذکر است که در روز اول باز شدن ، سهام از قانون حجم مبنا پیروی نکرده است و سقف وکف قیمتی نخواهد داشت .

 

مجمع سالیانه :

 

گردهمایی سهامداران و مدیران شرکت ها که برای ارائه وضعیت شرکت و تعیین سود حداکثر چهار ماه بعد از پایان سال مالی شرکت ها تشکیل می گردد .

تکمیلی : معمولاً پس از پایان سال مالی ( بین 3 الی 4 ماه ) مجمع سالیانه که به آن مجمع  عادی هم گفته می شود تشکیل می گردد در مجمع معمولاً هیات مدیره گزارش خود را به سهامداران تقدیم می دارد و سهامداران در مورد نحوه تقسیم سود و میزان آن نظرات خود را ابراز می دارند .

 

روزنامه رسمی :

 

یکی از مسائلی که در مجمع در مورد آن تصمیم گرفته می شود روزنامه رسمی شرکت  می باشد . شرکت موظف می شود کلیه اخباری که سهامداران باید از آن اطلاع یابند را در روزنامه رسمی درج کند از قبیل تاریخ مجامع افزایش سرمایه زمان پرداخت سود و ...

 

سود تقسیمی (  ( DPS :

 

عبارتست از سود پس از کسر مالیات به ازاء هر سهم که توسط شرکت ها پرداخت می گردد.

تکمیلی : معمولاً بعلت آنکه برخی از طلب ها و بدهی ها هنوز بلاتکلیف می باشند و یا در شرکت حساب های مشکوک وجود دارد همه سود حاصله را بین سهامداران تقسیم نمی کنند و مقداری از آن را بصورت اندوخته درشرکت باقی می گذارند که در سال یا سالهای بعد در مورد آن تصمیم گیری بعمل می آید .

همواره DPD کوچکتر از آخرین EPS  شرکت می باشد

 

اندوخته :

 

آنچه از سود در شرکت باقی می ماند .

تکمیلی : رقم اختلاف بین DPS و آخرین EPS بصورت اندوخته در شرکت باقی می ماند که می تواند اندوخته قانونی یا اندوخته عادی باشد در صورت اندوخته عادی هیات مدیره باید علت وطرح توجیهی خود را به سهامداران اعلام کند .

اندوخته قانونی :

 

سهمی از سود که طبق قانون بورس باید در شرکت باقی بماند .

تکمیلی :  طبق قانون بورس اوراق بهادار شرکت ها موظفند هر دوره 10% از سود خود را اندوخته کنند تا زمانی که جمع مبالغ اندوخته به 5% سرمایه شرکت برسد که پس از آن نیازی به انباشت سود نیست . چون شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران غالباً در حال توسعه می باشند برای همین افزایش سرمایه های پی در پی را غالباً در آنها شاهد هستیم که این باعث می شود هیچ وقت اندوخته قانونی به حداکثر خود نرسد . شرکت ها مجازند در افزایش سرمایه های خود از این اندوخته نیز  استفاده کنند .

مجمع فوق العاده :

 

گردهمایی سهامداران و مدیران شرکت ها که برای تغییرات  اساسی در اساسنامه شرکت ها بمانند تغییر سال مالی یا تغییر محل شرکت و یا تصویب طرح توجیهی افزایش سرمایه تشکیل می شود .

تکمیلی :   هر مجمعی بغیر از مجمع عادی ، فوق العاده نام دارد که شرکت در نکاتی ملزم به تشکیل مجمع فوق العاده می باشد یکی از آنها تغییرات در هیات مدیره می باشد که هر زمان لازم شد  باید سهامداران شرکت در محلی حاضر و شوند و به هیات مدیره جدید رای بدهند . یکی دیگر از فعالیت های مجمع فوق العاده افزایش سرمایه می باشد در مجمع افزایش سرمایه سهامداران جمع می شوند و هیات مدیره طرح توجیهی افزایش سرمایه ( علت  افزایش سرمایه ) را قرائت می کند و درصورت تصویب سهامداران افزایش سرمایه اجرا می شود .

افزایش سرمایه :

 

عبارتست از تجزیه سهام شرکت ها بطوریکه نفع سهامداران قبلی تامین گردد .

افزایش سرمایه به روش جایزه :

 

افزایش سرمایه و سهام از محل اندوخته های شرکت است که بدون پرداخت پول توسط شرکتها صورت می گیرد .

تکمیلی :  همانگونه که در قبل اشاره شد هیات مدیره می تواند به علتی قسمتی از سود را اندوخته کند و هر زمانی که این اندوخته به جایی رسید که احتمال برگشتش به سهامداران کم بود در غالب افزایش سرمایه از محل اندوخته انجام می شود . که چون سهامدار در آن پولی پرداخت نمی کند به آن افزایش سرمایه بصورت جایزه ای می گویند. در پایان قسمت افزایش سرمایه مثالی از تغییرات قیمت پس از افزایش سرمایه می آوریم .

افزایش سرمایه از محل آورده :

 

افزایش سرمایه ایست که از محل دریافت قیمت اسمی سهام به ازای هر سهم از سهامدار صورت می گیرد.

تکمیلی :  چناچه شرکت طرح گسترشی داشته باشد مثلاً کارخانه بخواهد خط تولید جدیدی احداث کند  و یا روند شرکت به نحوی باشد که نیاز به منابع مالی جدید باشد و شرکت اندوخته نداشته باشد سهامداران شرکت مبلغ افزایش سرمایه را نسبت به تعداد سهام خود پرداخت می کنند در این حالت که سهامداران برای افزایش سرمایه پولی پرداخت می کنند افزایش سرمایه از طریق آورده گفته می شود .

حق تقدم :

 

فرمی است که بعد از اعمال افزایش سرمایه برای سهامداران قبلی ارسال می گردد تا در خصوص حق تقدم سهام خود تصمیم گیری نمایند در این گواهینامه سهامدار مختار است که وجه حاصل از اضافه سهام را پرداخت نماید تا صاحب سهام مورد نظر گردد یا آنرا واگذار نماید بعد از اخذ تصمیم این گواهینامه به مبدا بازگشت داده خواهد شد تا مراحل اجرای آن صورت گیرد .

 

تکمیلی :   فرض کنید ارزش سهام شرکت قبل از افزایش سرمایه بطریق آورده 1000 تومان می باشد و شرکت مثلا ً 100% افزایش سرمایه از طریق آورده می دهد پس از افزایش سرمایه قیمت سهام شرکت چیزی در حدود 550 تومان می شود .( البته در قیمت گذاری شرکت پس از افزایش سرمایه نکات بسیاری وجود دارد  در اینجا هدف فقط  ذکر مثال می باشد . ) حال شما فرض کنید که سهامدار قبلی شرکت می باشید . شرکت موظف است از طریق نامه یا روزنامه رسمی به شما این افزایش سرمایه را به اطلاع شما برساند ولی شما بعلت مسافرت و ... از آن بی اطلاع می باشید  و یا نقدینگی لازم را برای پرداخت این افزایش سرمایه ندارید در این حالت شرکت برای اینکه حقی از شما ضایع نشود آن قسمت از سهام جدید شما را که از طریق آورده به سهام قبلی شما می بایست اضافه می شد را به صورت حق تقدم واگذار می کند و مبلغ آن را به حساب شما منتقل می کند .

 

قیمت حق تقدم را عرضه و تقاضا مشخص می کند ولی معمولاً بیش از 100 تومان  با قیمت سهم فاصله دارد چون سهامدار جدید پس از خرید حق تقدم باید 100 تومان به حساب شرکت منتقل کند ( این 100 تومان همان 100 تومانی می باشد که سهامدار قبلی می بایست پرداخت می کرد ) چون سهامدار جدید باید مدتی در حدود 1 الی 5

 

ماه برای آنکه برگه سهام جدید برای او صادر شود صبر کند و توانایی فروش حق تقدم خود قبل از تبدیل به برگ سهم را ندارد قیمت کمی بیشتر از 100 تومان با قیمت تابلوی سهم فاصله می گیرد .

 

·    ذکر این نکته ضروری است که توضیحات بالا برای سهام در حالت عادی می باشد و گرنه حالت هایی هم دیده شده است که قیمت حق تقدم حتی بالاتر از قیمت سهم هم بوده است علت آن می تواند این باشد که سهم شرکت فروشنده ندارد و برای همین  قیمت جدید  نمی خورد . ( با توجه به قانون سقف 5% ) .

 

درحال حاضر حداکثر نوسان قیمت سهم در بورس طی روز 5% می باشد که برای حق تقدم رقمی در حدود 10% مورد محاسبه قرار می گیرد .

حالت ترکیبی

 

فرض کنید شرکت می خواهد 100% افزایش سرمایه دهد یعنی سرمایه خود را دو برابر کند باید اولاً توجه کنیم که افزایش سرمایه نسبت به سرمایه اولیه شرکت انجام  می شود یعنی اگر مثلاً سرمایه اولیه شرکت 2 میلیارد ریال می باشد بعد از افزایش سرمایه مثلاً 100% به 4 میلیارد ریال افزایش می یابد . ثانیاً شرکت مثلاً 20 تومان به ازای هر سهم از قبل اندوخته دارد و اکنون می خواهد 100% افزایش سرمایه بدهد در این حالت دیگر نیازی نیست سهامداران 100 تومان برای هر سهم پرداخت کنند در این حالت شرکت می تواند 20 تومان اندوخته را در افزایش سرمایه حساب کند و از سهامداران بجای 100 تومان 80 تومان اخذ کند ، در این حالت گفته می شود شرکت 100% افزایش سرمایه داده که 20% آن از محل اندوخته و 80% آن از محل آورده بوده است .

افزایش سرمایه از محل صرف سهام :

افزایش سرمایه ایست که از محل دریافت قیمت بازار به طریق پذیره نویسی از سهامدار جدید صورت می گیرد لازم به ذکر است که منافع سهامدار قدیمی از ما به التفاوت قینت اسمی و قیمت بازار تامین می گردد.

تکمیلی : این طریق افزایش سرمایه که به نظر می آید طرفداران خاصی را هم برای خود فراهم کرده است چند سالی است که در بورس اوراق رواج پیدا کرده که تا این لحظه شاید تنها دو یا سه شرکت بعلت تازه بودن آن موفق به انجام آن شده اند . به حالت های مختلف امکان پذیر است اما در تمام حالات سهامدار جدید وارد

 

شرکت می شود . ماهیت این عمل بدین نحو است که سهامدار جدید آورده را به شرکت می دهد و این آورده در شرکت اندوخته می شود  و سهامداران قبلی از این اندوخته افزایش سرمایه می دهند . درک این روش بعلت اینکه هنوز در فرهنگ بورس جا نیافتاده است کمی مشکل است برای همین توضیحات بیشتری می دهیم . فرض کنید شرکت 5 سهم دارد که ارزش هر سهم300 تومان می باشد ( هماهنگونه که پیداست سرمایه 500 تومان منقسم به 5 سهم 100 تومانی می باشد ) شرکت 5 سهم خود را به قیمت 200 تومان به سهامدارانی غیر از سهامداران قبلی می فروشد از این محل برای 5 سهم قبلی خود هر کدام 100 تومان اندوخته کسب می کند حال 5 سهم قبلی که ارزش هر کدام 100 تومان افزایش یافته ( به 400 تومان رسیده ) 100% افزایش سرمایه می دهند . در این حالت سهام شرکت به 15 سهم می رسد که ارزش هر کدام 200 تومان می باشد . 5 سهم که خریداران جدید خریداری کرده اند . 5 سهم سهامداران قبلی و 5 سهم بصورت جایزه به سهامداران قبلی داده می شود .

 

البته حالت های دیگری هم هست مثل اینکه شرکت سهم را به قیمتی بالاتر از عادی بفروش برساند و سهامداران جدید و قدیم به صورت مساوی از شرکت بهرمند شوند و این سرمایه و پول جدید بصورت اندوخته در شرکت بماند که بعدها می تواند مایه افزایش سرمایه از محل اندوخته شود در روش کار فرقی وجود ندارد حال سهامداران قبلی جای اینکه 10 سم 200 تومانی داشته باشند مثلاً 5 سهم 400 تومانی دارند .

قیمت گذاری پس از افزایش سرمایه آورده و اندوخته :

 

قیمت گذاری سهام شاید مهمترین مطلب در خرید و فروش باشد که فاکتورهای زیادی در آن دخیل می باشند ( مانند ای پی اس – پی به ای و ... ) ولی یکی از آن حقوق صاحبان سهم  می باشد اگر افزایش سرمایه از طریق اندوخته باشد معمولاً به نسبت تعداد برگ سهام جدید قیمت افت می کند چون این اندوخته قبلاً توسط فعالان بازار در قیمت لحاظ شده است البته همانطور که ذکر شد ای پی اس و پی به ای جدید شرکت نکات مهمی  می باشند ولی این مطلب برای درک بیشتر خواننده از روند قیمت گذاری گفته می شود .

 

مثال : فرض کنید شما 2000 سهم از سهام شرکت الف را دارا می باشید که آخرین قیمت آن 1800 تومان بوده و این شرکت حال می خواهد 40% افزایش سرمایه از محل اندوخته بدهد قیمت سهام جدید چقدر باید باشد ؟ حل : برای بدست آوردن قیمت سهام جدید می توان از تناسب ساده زیر استفاده نمود . توجه کنید که پس از

 

افزایش سرمایه 40% تعداد برگه سهام شما 40% بیشتر می شود و مثلاً 2000 برگه سهم به 2800 برگه سهم تبدیل می شود . تناسب زیر می گوید تعداد برگه سهم 40% رشد می کند وجای آن قیمت سهم 40% افت  می کنند :

 

(قیمت سهام جدید ) X  × ( تعداد سهام جدید ) 2800

 

= ( قیمت قبلی ) 1800 × ( تعدادسهام قبلی ) 2000

 

که از این رابطه مجهول ما یعنی قیمت جدید سهم رقمی حدود 7/1285 ریال بدست می آید همانطور که مشاهده می کنید در هر دو حال دارایی شما از سهم مزبور رقم 36 میلیون تومان می باشد حال این سؤال ممکن پیش آید که پس از افزایش سرمایه چه فایده ای دارد ؟ در پاسخ باید گفت افزایش سرمایه برای حفظ روند سوددهی شرکت  و رشد آن انجام می شود  و افزایش سرمایه تاثیر خود را در سود سالهای آتی نشان خواهد  داد و شاید در کوتاه مدت تاثیر آن بر قیمت سهام ناچیز  باشد .  البته باز هم تاکید این نکته ضروری بنظر می رسد  که مثال بالا تشریح حالت ایده آل می باشد و شرکت اگر افزایش سرمایه را با  تعدیل خود همراه سازد  یعنی  پس از افزایش سرمایه ای پی اس جدید اعلام کند روش محاسبات اندکی فرق می کند که از حوصله این بحث خارج می باشد.

 

اکنون بذکر مثالی برای تعیین قیمت بعد از افزایش سرمایه از طریق آورده می پردازیم :

 

مثال : شما 1200 برگه سهم از سهام شرکت "ب" را دارا می باشید این شرکت 80% افزایش سرمایه از محل آورده قیمت قبلی سهام شرکت 2300 تومان بوده قیمت جدید بعد از افزایش سرمایه چقدر می باشد ؟

 

جواب : تناسب جدید مانند تناسب قبل می باشد  فقط با این تفاوت که در این حالت شما چون 100 تومان پرداخت می کنید آنرا نیز باید  درمحاسبات دخیل کرد . تعداد برگه سهم شما از 1200 به 2280 سهم افزایش یافته . یعنی شما صاحب 1080 سهم جدید  می شوید که برای هر کدام باید  مبلغ100 تومان بپردازید . محاسبه به طریق زیر می باشد :

 

( قیمت سهام جدید )   X  × ( تعداد سهام جدید ) 2280 = ( 100 × 1080 ) + { (قیمت قبلی ) }

 

از محاسبه صفحه قبل قیمت سهام جدید رقمی در حدود 1211 تومان  بدست می آید همانطور که مشاهده می فرمایید دراین حالت نیز  تغیری در دارایی های شما دیده نمی شود هاندوخته :

 

آنچه از سود در شرکت باقی می ماند .

تکمیلی : رقم اختلاف بین DPS و آخرین EPS بصورت اندوخته در شرکت باقی می ماند که می تواند اندوخته قانونی یا اندوخته عادی باشد در صورت اندوخته عادی هیات مدیره باید علت وطرح توجیهی خود را به سهامداران اعلام کند .

اندوخته قانونی :

 

سهمی از سود که طبق قانون بورس باید در شرکت باقی بماند .

تکمیلی :  طبق قانون بورس اوراق بهادار شرکت ها موظفند هر دوره 10% از سود خود را اندوخته کنند تا زمانی که جمع مبالغ اندوخته به 5% سرمایه شرکت برسد که پس از آن نیازی به انباشت سود نیست . چون شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران غالباً در حال توسعه می باشند برای همین افزایش سرمایه های پی در پی را غالباً در آنها شاهد هستیم که این باعث می شود هیچ وقت اندوخته قانونی به حداکثر خود نرسد . شرکت ها مجازند در افزایش سرمایه های خود از این اندوخته نیز  استفاده کنند .

مجمع فوق العاده :

 

گردهمایی سهامداران و مدیران شرکت ها که برای تغییرات  اساسی در اساسنامه شرکت ها بمانند تغییر سال مالی یا تغییر محل شرکت و یا تصویب طرح توجیهی افزایش سرمایه تشکیل می شود .

تکمیلی :   هر مجمعی بغیر از مجمع عادی ، فوق العاده نام دارد که شرکت در نکاتی ملزم به تشکیل مجمع فوق العاده می باشد یکی از آنها تغییرات در هیات مدیره می باشد که هر زمان لازم شد  باید سهامداران شرکت در محلی حاضر و شوند و به هیات مدیره جدید رای بدهند . یکی دیگر از فعالیت های مجمع فوق العاده افزایش سرمایه می باشد در مجمع افزایش سرمایه سهامداران جمع می شوند و هیات مدیره طرح توجیهی افزایش سرمایه ( علت  افزایش سرمایه ) را قرائت می کند و درصورت تصویب سهامداران افزایش سرمایه اجرا می شود .

 

افزایش سرمایه :

 

عبارتست از تجزیه سهام شرکت ها بطوریکه نفع سهامداران قبلی تامین گردد .

افزایش سرمایه به روش جایزه :

 

افزایش سرمایه و سهام از محل اندوخته های شرکت است که بدون پرداخت پول توسط شرکتها صورت می گیرد .

تکمیلی :  همانگونه که در قبل اشاره شد هیات مدیره می تواند به علتی قسمتی از سود را اندوخته کند و هر زمانی که این اندوخته به جایی رسید که احتمال برگشتش به سهامداران کم بود در غالب افزایش سرمایه از محل اندوخته انجام می شود . که چون سهامدار در آن پولی پرداخت نمی کند به آن افزایش سرمایه بصورت جایزه ای می گویند. در پایان قسمت افزایش سرمایه مثالی از تغییرات قیمت پس از افزایش سرمایه می آوریم .

افزایش سرمایه از محل آورده :

 

افزایش سرمایه ایست که از محل دریافت قیمت اسمی سهام به ازای هر سهم از سهامدار صورت می گیرد.

تکمیلی :  چناچه شرکت طرح گسترشی داشته باشد مثلاً کارخانه بخواهد خط تولید جدیدی احداث کند  و یا روند شرکت به نحوی باشد که نیاز به منابع مالی جدید باشد و شرکت اندوخته نداشته باشد سهامداران شرکت مبلغ افزایش سرمایه را نسبت به تعداد سهام خود پرداخت می کنند در این حالت که سهامداران برای افزایش سرمایه پولی پرداخت می کنند افزایش سرمایه از طریق آورده گفته می شود .

حق تقدم :

 

فرمی است که بعد از اعمال افزایش سرمایه برای سهامداران قبلی ارسال می گردد تا در خصوص حق تقدم سهام خود تصمیم گیری نمایند در این گواهینامه سهامدار مختار است که وجه حاصل از اضافه سهام را پرداخت نماید تا صاحب سهام مورد نظر گردد یا آنرا واگذار نماید بعد از اخذ تصمیم این گواهینامه به مبدا بازگشت داده خواهد شد تا مراحل اجرای آن صورت گیرد .

تکمیلی :   فرض کنید ارزش سهام شرکت قبل از افزایش سرمایه بطریق آورده 1000 تومان می باشد و شرکت مثلا ً 100% افزایش سرمایه از طریق آورده می دهد پس از افزایش سرمایه قیمت سهام شرکت چیزی در حدود 550 تومان می شود .( البته در قیمت گذاری شرکت پس از افزایش سرمایه نکات بسیاری وجود دارد  در اینجا هدف فقط  ذکر مثال می باشد . ) حال شما فرض کنید که سهامدار قبلی شرکت می باشید . شرکت موظف است از طریق نامه یا روزنامه رسمی به شما این افزایش سرمایه را به اطلاع شما برساند ولی شما بعلت مسافرت و ... از آن بی اطلاع می باشیدمواره DPD کوچکتر از آخرین EPS  شرکت می باشد.

منبع : شرکت صبا میهن



موضوع مطلب :
موضوعات
RSS Feed
جزوات کنکور کارشناسي ارشد مديريت